همانگونه که می دانید مطابق تبصره 2 ماده 3 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی سال 1402) شکایات و اعتراضات اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از عمومی و خصوصی از آراء و تصمیمات مراجع اختصاصی اداری موضوع بند (2) ماده (10) این قانون مستقیماً در شعب تجدیدنظر مطرح و مورد رسیدگی قرار می گیرد و رای صادره از شعب تجدیدنظر قطعی است و شیوه رسیدگی شعب تجدیدنظر نیز مطابق ماده ۶۳ اصلاحی به چهار شکل تصمیم میگیرد:
الف – تأیید یا ابرام رأی
- اگر رأی ایراد اساسی نداشته باشد، تایید می شود.
- اگر رأی ایراد جزئی داشته باشد که به اساس رأی لطمه وارد نکند، دیوان آن را اصلاح و سپس ابرام میکند.
ب- نقض بلاارجاع
- در مواردی که اساساً موضوع مشمول رسیدگی نبوده، تخلف منتفی شده یا موجبی برای ورود نبوده، رأی بدون ارجاع نقض میشود.(مثلا صدور حکم در خصوص بنای غیرمجازی که زلزله آنرا کاملا تخریب کرده است)
ج- نقض به دلیل عدم صلاحیت مرجع
- اگر مرجع اولیه صلاحیت نداشته باشد، دیوان رأی را نقض و مرجع صالح را تعیین و مرجع اولیه را مکلف میکند ظرف یک هفته پرونده را ارسال کند.(مثلا صدور حکم در خصوص تخلفات ساختمانی خارج از محدوده و حریم شهر از سوی کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری در حالیکه در صلاحیت کمیسیون ماده ۹۹ است)
د- نقض و اعاده جهت رسیدگی مجدد
- در صورت وجود نقص مهم در تحقیقات یا ایراد مؤثر شکلی/ماهوی، دیوان رأی را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به همان مرجع برمیگرداند.
- مرجع باید ظرف دو ماه طبق نظر دیوان رأی بدهد.
- اگر دوباره شکایت شود، پرونده به همان شعبه دیوان ارجاع میشود و اینبار دیوان رأی نهایی را صادر میکند (تأیید یا نقض و صدور رأی مقتضی در ماهیت موضوع ).
نکات مهم
- در صورت لزوم، دیوان میتواند از کارشناسان رسمی دادگستری یا متخصصان موضوع ماده ۷ استفاده کند.
اگر اجرای رأی مربوط به بخش غیردولتی باشد، تشریفات اجرا تابع مقررات اجرای آرای همان هیأت/کمیسیون است؛ در سایر موارد طبق مقررات اجرای احکام دیوان انجام میشود. - رسیدگی به این دسته پروندهها (شکایت از آراء مراجع اختصاصی اداری) در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری انجام میشود.
- اگر مرجع طرف شکایت ظرف ۲ ماه رأی ندهد یا نظر دیوان را رعایت نکند (بدون عذر موجه)، اعضای مؤثر مستنکف محسوب شده و مطابق ماده ۱۱۲ مجازات میشوند.
